W dniu 6 lipca 2025 r. w Muzeum Regionalnym im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku odbyło się otwarcie wystawy „PODRÓŻE WYCINANEK” ze zbiorów Muzeum Częstochowskiego w ramach akcji „LATO W MUZEUM I ZAGRODZIE 2025 R.”

Polska wycinanka ludowa uważana jest za jedną z najbardziej oryginalnych dziedzin sztuk plastycznych. Powstała wyłącznie jako forma dekoracji wiejskiego wnętrza mieszkalnego i chociaż największy rozkwit przeżywała na przełomie XIX i XX w umiejętność jej wykonywania przetrwała do dzisiaj.

Najważniejsze regiony wycinankarskie usytuowane są na dawnych ziemiach Królestwa Polskiego. Są to Kurpie – Puszcza Biała, Puszcza Zielona oraz Łowickie. Wycinanki tworzono także w okolicach Opoczna, Rawy Mazowieckiej, Sieradza.

Polska wycinanka zastąpiła malowane dekoracje domów wzorami, wśród, których główną rolę odgrywał motyw drzewka życia. Istnieje kilka teorii na temat inspiracji dla jej rozwoju. Jedna z nich wskazuje wiejską i małomiasteczkową kulturę żydowską, gdzie występują ażurowe ozdoby wycinane z papieru. Na wsi nie używano nazwy wycinanka, ponieważ wycinane z papieru formy służyły do strojenia izby, nazywano je strojem, cackami lub po prostu ozdobami z papieru. Nazwy wycinanka zaczęli używać artyści i kolekcjonerzy po zaprezentowaniu ozdób na wystawach sztuki zdobniczej.

Wycinanki wykonywały głównie kobiety. Umiejętności tworzenia wycinanek przekazywane były z pokolenia na pokolenie. Sztuki wycinania dziewczynki uczyły się od wczesnego dzieciństwa podpatrując starsze kobiety. Izby dekorowano przed uroczystościami rodzinnymi i najważniejszymi świętami dorocznymi Bożym Narodzeniem oraz Wielkanocą. Prace zdolniejszych wycinankarek wyróżniały się formą, starannością wykonania. Te wycinankarki zyskiwały miano „specjalistek” i często pracowały na zamówienie mniej zdolnych sąsiadek. One też wprowadzały nowe „mody” zmieniające sposób komponowania ażurów czy zestawienia barw. Wycinankarki posługiwały się nożycami do strzyżenia owiec. Powszechnie używanym materiałem był papier glansowany, lśniący i gładki, dostępny w czystych, żywych barwach.    

Podróże wycinanek to projekt, który ma na celu uwolnienie z przestrzeni magazynowych papierowych dzieł rąk ludzkich. Prezentowane na wystawie wycinanki powstały na przestrzeni lat 2003 – 2018. Stworzona z nich ekspozycja została predestynowana do promowania artystów – wycinankarzy oraz idei Konkursów Sztuki Ludowej.

Konkursy, o których mowa, na stałe wpisały się już w harmonogram działania Muzeum Częstochowskiego. Co trzy lata instytucja staje się ogólnopolskim centrum twórczości ludowej. Przez kilka ostatnich edycji muzeum mocno skupiło się na wycinankach w ich formie tradycyjnej i inspirowanej. Wystawa składa się z około 70 wycinanek. Ekspozycji towarzyszą gra planszowa oraz bogato ilustrowany katalog.

Ekspozycja będzie prezentowana do 21 września 2025 r.

Bilet ulgowy – 5 zł/os

Bilet normalny – 10 zł/os

Usługa przewodnika – grupa max do 30/os/ osoby indywidualne – 30 zł

Więcej informacji pod numerem tel. 44 683 56 51.

Zapraszamy.